de Alkmaarse protestantse gemeente in 2020

Gelukkig, nu in 2020 is de Alkmaarse protestantse gemeente in rustiger vaarwater gekomen. Een kleine stadsgemeente die weet wat ze wil. Met minder leden maar dat vindt men geen bezwaar: 'Dit is een andere tijd, er staan ons nu andere dingen te doen.' Niet meer die bruisende activiteiten uit de jaren zeventig, het aanbod is nu compact. Maar wel van hoge kwaliteit.

Bidden

De kern van het kerkenwerk is bij de liturgie komen te liggen. Men realiseerde zich: 'Liturgie vind je alleen in de kerken, laten we ons daarop dan ook richten!' Liturgie was inderdaad vanouds al een van de twee brandpunten van kerkelijk werk. Dat wist men ook buiten de kerk: als nieuwe mensen de kerk opzochten, kwamen ze vooral voor de diensten. Dat realiseerde de gemeente zich, en dus, zei men, moet je zorgen dat je dat goed voor elkaar hebt. En dat je de drempel laag houdt! Daarom maakt de gemeente nu gebruik van een van die kerkgebouwen die de inwoners van Alkmaar als 'van ons allemaal' beschouwen. Dat geeft een lage drempel inderdaad, regelmatig ziet men op zondagmorgen weer nieuwe gezichten.

Zondagmorgen, dat klopt niet helemaal. Want men biedt niet alleen in de ochtend liturgie aan, dat gebeurt ook rond het middaguur. Elk van die diensten heeft een eigen karakter. De eerste dienst bouwt voort op de traditie. Kenmerkend voor die dienst is de eerbied. Men hecht er aan stilte en aandacht, er gaat rust uit van deze dienst. Veel mensen, merkte men, zoeken zoiets, de wereld is er met de jaren immers niet rustiger op geworden. De tweede dienst is uitbundiger. Men is er blij en enthousiast, de muziek daar is aanstekelijk! Nieuwelingen vinden in deze dienst gemakkelijk een thuis. Ook daaraan bleek behoefte; veel mensen hebben immers wel een huis maar geen thuis...

Liturgie, in deze beide diensten, wordt verstaan als gebed. Het is een omgang met alles wat zich roert in de ziel: vertrouwen, vragen, klachten, vreugde, dank. Veel van dat alles wil 'naar God toe', het is bidden – dat zoeken mensen in kerkdiensten en dat vinden ze in deze diensten. De predikanten, opgeleid inmiddels met andere accenten, weten zo te preken dat hun preek wordt verstaan als gebed. Vanwege dat gebed is de muzikale inbreng geprofessionaliseerd: het vraagt immers heel wat van iemand achter het orgel of op de piano om muziek tot gebed te laten worden! Aldus dat eerste brandpunt bidden. De gemeente wil op die manier het typisch eigene van een kerk aanbieden aan haar leden en aan de stad.

Werken

Daarnaast is er een ander brandpunt, kerkelijk werk tekent zich vanouds uit in een ellips met twee brandpunten: bidden en werken. Dat 'werken' is geworden: dichtbij de mensen zijn, in de buurten en wijken van Alkmaar. Meeleven daar en meewerken om er in zo'n buurt iets goeds van te maken. De protestantse gemeente werkt er vanuit kleine locaties, voor buitenstaanders herkenbaar als kerkelijke plekken. Elk van die locaties kent een eigen accent: op de ene plek is men vooral gericht op praktisch werk, op een volgende meer op geloofsgesprekken, op een derde meer op liturgische momenten. Overigens is dit werken voor de buurt niet de enige manier waarop dit brandpunt gestalte krijgt. Daarnaast zijn er al jaren stadsbrede projecten, met name gericht op mensen aan de onderkant van de samenleving. Die werden destijds samen met andere kerken opgestart.

Over samenwerking gesproken, met de Alkmaarse Raad van Kerken is inmiddels een schitterend programma opgezet van cursussen, lezingen, films en dergelijke. Om oriëntatie en educatie aan te bieden op het gebied van geloofs- en levensvragen. Een professioneel aanbod! De protestantse gemeente is er de mensen in de stad graag mee van dienst, en zij op hun beurt betalen er graag voor.

Geld, mensen – de Geest

Nu het daarover gaat, lukt dit alles ook financieel? Dat er nu accenten zijn gelegd in het kerkelijk werk, maakt de communicatie helderder, en dat scheelt ook bij de geldwerving. Wat verder duidelijk is geworden, is dat veel mensen die niet actief betrokken zijn bij de kerk als gemeenschap, evengoed de activiteiten van de kerk belangrijk vinden. Daarom wordt het werk van de kerk nu steeds vaker in projecten beschreven, en wordt ook op die manier geld geworven. Zo lukt het aardig. Met natuurlijk een professionele inzet die op maat gesneden is: men heeft enkele parttimers in vaste dienst (theologen, met wetenschappelijke en hbo-opleiding; kerkmusicus met conservatoriumopleiding), en maakt op projectbasis gebruik van andere professionals.

Het lukt, ook dankzij een groep gemotiveerde vrijwilligers. Samen met de beroepskrachten houden zij organisatorisch alles op de rails. Ook behartigen zij de onderlinge zorg, pastoraal en diaconaal. Nog steeds is de kerk ondenkbaar zonder vrijwilligers! Er was zorg geweest (waar moet het heen met de kerk?) maar, zeggen ze nu tegen elkaar, nooit is de Geest afwezig geweest. Inderdaad, als er iets wijst op de Geest van God, dan die lange adem van vrijwilligers! In lastige tijden waren er mensen stilletjes door blijven gaan, ze bleven hun tijd geven, en hun geld – dat was hoopvol geweest...

En zo waren ze aangekomen in 2020. In een andere kerk. Was die er zo uit gaan zien?

ds. Jan C. den Hertog